هنگام تجزیه و تحلیل تمرینات و حرکات، درک و فهم این نکته مهم است که چگونه گروهها مختلف عضلانی برای انجام حرکات مختلف مفصل با هم همکاری می کنند. هنگام تجزیه و تحلیل یک مهارت، تفکیک و تقسیم کل حرکت به چند مرحله ضروری است. تعداد این مراحل بسته به نوع مهارت معمولا بین 3 تا 5 مرحله خواهد بود. از نقطه نظر عملی و کاربردی تمام مهارتهای ورزشی دست کم دارای مراحل مقدماتی، حرکت و دنبال کردن یا ادامه حرکت خواهند بود. برخی از مهارتها با مرحله تنظیم وضعیت بدن شروع و با بازگشت به حالت اولیه به اتمام می رسند.

 

مراحل یک مهارت:

1-  مرحله تنظیم وضعیت بدن: در این مرحله ورزشکار برای شروع مهارت وضعیت بدنی مناسبی به خود می گیرد و تاکید اصلی بر زوایای مفاصل و وضعیت قرار گیری بدن است.

2-  مرحله مقدماتی: در این مرحله بیشتر عضلات در وضعیت کشش قرار می گیرند. در مرحله مقدماتی معمولا انقباض اکسنتریکی انجام می گیرد تا در مرحله ی بعد از آن نیروی انقباض کانسنتریک بیشتر باشد.

3-  مرحله حرکت: در این مرحله حرکت اصلی انجام می گیرد. از خصوصیات اصلی مرحله حرکت (شتاب، عمل، جنبش یا تماس) انقباض درون گرایی است که با شدت نزدیک به بیشینه انجام می شود.

4-  مرحله دنبال کردن یا ادامه حرکت، که بلافاصله بعداز اتمام حرکت آغاز می شود، موجب شتاب منفی عضو درگیر در حرکت می شود. در این مرحله که اغلب مرحله کاهش سرعت نیز نامیده می شود، سرعت اندام درگیر در حرکت به طور تصاعدی کاهش می یابد. معمولا این کاهش سرعت بر اثر انقباض برونگرایی بسیار زیاد عضلات درگیر در حرکت ایجاد می شود.

5-  مرحله برگشت به حالت اولیه: در این مرحله وضعیت اولیه دوباره کسب می شود تا برای انجام حرکت بعدی آماده شود.

 

نقش عضلات در حرکات:

عضلات انسان در کنار وظایف حرکتی می توانند مسولیت های مختلفی را به عهده بگیرند. این نقشها عبارتند از: نقش عمل کننده اصلی (آگونیست)، عمل کننده مخالف(آنتاگونیست)، تثبیت کننده، خنثی کننده و مخالف کمکی.

 

آگونیست: زمانی عضله نقش عمل کننده ی اصلی یا آگونیست را بازی می کند که مستقیما در حرکت درگیر بوده و موجب انجام حرکت در مقابل نیروی جاذبه یا هر نیروی مقاوم دیگری شود، که در حرکت مورد نظر به صورت کانسنتریک منقبض می شود و کار آن مثبت و تولید انرژی می کند. در واقع نیروی حاصل از آن نیروی مولد حرکت (نیروی محرک) است. عضلات آگونیست یک حرکت می توانند آگونیست اصلی یا کمکی باشند. آگونیست اصلی بیشترین نیروی مورد نیاز آن حرکت را تولید می کند در حالی که آگونیست کمکی فقط به عضلات آگونیست اصلی در انجام حرکت کمک می کند.

 

آنتاگونیست: عضله مخالف در طرف مخالف محور حرکتی قرار دارد و برعکس عضله آگونیست عمل می کند. در کنترل حرکتی عضلات آنتاگونیست اهمیت دوگانه دارند: 1- عضلات آنتاگونیست به منظور این که عضلات آگونیست امکان یابند تا مفصلی را حرکت دهند، باید بدون هیچ انقباضی باشند. 2- عضلات آنتاگونیست باید در خلال الگوی حرکتی شدید و قدرتمند برای جلوگیری از آسیب دیدگی مفصلی، وظیفه حمایت ساختار مفصلی را به عهده بگیرند. در وضعیت اول عضلات آنتاگونیست باید شل شده و اجازه دهند در اثر انجام حرکت کشیده شوند و در وضعیت دوم شتاب و سرعت اندام را کاهش می دهند تا از آسیب اندام جلوگیری نماید، که کاهش سرعت و شتاب را با استفاده از انقباض اکسنتریک اندام می دهند که کار انجام شده منفی و عضلات جذب انرژی می کنند. در واقع در این شرایط این عضلات با استفاده از انقباض اکسنتریک نیروی مقاومی در برابر حرکت ایجاد می کنند و به عنوان نیروی مقاوم شناخته می شوند.

 

تثبیت کننده ها: در این نقش عضلات در حین انجام حرکت، نقش حامی یک اندام و یا استحکام بخشیدن به یک اندام در مقابل اثر نیرو را برعهده دارند. در این نقش عضلات بیشتر انقباض ایزومتریک دارند. برای نمونه برای این که در پا زدن شنای کرال سینه پاها بتوانند به خوبی حرکت کنند عضلات شکمی لگن و مفاصل آن را تثبیت می کنند.

 

خنثی کننده ها: زمانی که یک عضله یا گروهی از عضلات همکار منقبض می شوند، با توجه به خط کشش تارهای خود تمایل دارند تمامی حرکاتی که می توانند در یک مفصل ایجاد نمایند اما برخی از حرکات ایجاد شده دلخواه ما نیست و باید خنثی شوند تا حرکت مورد نیاز تولید گردد. در این میان، عضلاتی حرکات ناخواسته ایجاد شده را با انقباض خود از بین می برند که این عضلات خنثی کننده نامیده می شود.

 

مخالف کمکی: در برخی موارد دو یا چند عضله یا دو بخش از یک عضله در انجام یک حرکت به یکدیگر کمک می کنند اما تمایل به ایجاد حرکتی مخالف یکدیگر نیز دارند. زمانی که با هم منقبض می شوند در یک حرکت به صورت کمکی هستند و در حرکت دیگر نقش خنثی کننده ی حرکت مخالف را دارند که در این شرایط به آنها عضلات مخالف کمکی گفته می شود. برای مثال بخش قدامی دلتوئید و بخش خلفی آن در حرکت آبداکشن خالص نقش مخالف کمکی دارند. هر دو حرکت آبداکشن را انجام می دهند اما بخش قدامی تمایل به ایجاد چرخش داخلی بازو و بخش خلفی تمایل به ایجاد چرخش خارجی بازو دارد که در آبداکشن خالص به یکدیگر کمک می کنند اما در چرخش ها یکدیگر را خنثی می کنند.